Travels of the “Indians”. Literary Representations of Scout Expeditions (Example by Roman Pollak)
PDF (Język Polski)

Keywords

travel
travel writing
travel literature
scouting
the Tatra Mountains

How to Cite

Czajkowska, A. (2025). Travels of the “Indians”. Literary Representations of Scout Expeditions (Example by Roman Pollak). Bibliotekarz Podlaski Ogólnopolskie Naukowe Pismo Bibliotekoznawcze I Bibliologiczne, 68(3), 197–215. https://doi.org/10.36770/bp.1072

Abstract

This article examines a hitherto unexplored segment of travel literature that developed in Polish literature during the first decades of the 20th century, concurrently with the introduction of scouting to the Polish lands. This period saw the emergence of accounts from regional sightseeing excursions “across the homeland” (po swojszczyźnie), which served as an element of physical and patriotic education. These works took the form of manuscripts, press reports, and published books that can be classified as travel writing. The features of these texts are illustrated through a case study of Roman Pollak’s book, Wyprawa skautów śląskich przez Orawę i Tatry na Spisz [The Expedition of Silesian Scouts through Orava and the Tatras to Spisz]. It presents an expedition undertaken from the perspective of an inhabitant of Cieszyn Silesia, bearing the characteristics of “scouting utility” (harcerska użyteczność). At the same time, the work is deeply rooted in the travel writing tradition of Romanticism, with its characteristic fascination with the Tatra Mountains (a theme echoed by the Young Poland movement), its anthropomorphization of nature, an ethnographic inclination, and a significant identity-focused aspect.

https://doi.org/10.36770/bp.1072
PDF (Język Polski)

References

Balicki J., Maykowski S., Będziem Polakami. Drugi rok nauki języka polskiego w szkołach średnich ogólnokształcących, Lwów–Warszawa–Kraków 1928.

Błażek B., Wakacye pod namiotami. Wrażenia i notatki z czterotygodniowej wycieczki szkolnej po Wschodnich Karpatach, Przemyśl 1912.

Bouffałł B., Boy scouts. Indyanizm w wychowaniu, Warszawa 1912.

Budrewicz Z., Polskie krajobrazy jako szkolna lektura (1918–1939), [w:] Zapisane w krajobrazie. Literacko-kulturowe obrazy regionów dawniej i dziś, pod red. Z. Budrewicz i M. Kani, Kraków–Bukowno 2008.

Burkot S., Polskie podróżopisarstwo romantyczne, Warszawa 1988.

Cooper J.F., Ostatni Mohikan. Powieść historyczna z roku 1757 Jakuba Fenimora Kupera, tłumaczona przez Felixa Wrotnowskiego, t. 1–2, Wilno 1830.

Dębowski S., Była taka drużyna… Wspomnienia sprzed 30 laty, Warszawa 1947.

Dyakowski B., Patrol beskidzki. Opowiadanie wakacyjne, Warszawa 1913.

Feliński Z.Sz., Pamiętniki, cz. I–II, Warszawa 1897.

Goszczyński S., Dziennik podróży do Tatrów, Petersburg 1853.

Gustawicz B., Wycieczka w Czorsztyńskie, Warszawa 1881.

Harce młodzieży polskiej na podstawie dzieła gen. Baden-Powella p.t. „Scauting for boys”, oprac. M. Schreiber, prof. gim. w Tarnowie i dr E. Piasecki, docent Uniwersytetu Lwowskiego, wyd. drugie, Lwów 1917.

Heska-Kwaśniewicz K., Wyprawa skautów śląskich, taż: Tajemnicze ogrody. Rozprawy i szkice z literatury dla dzieci i młodzieży 3, Katowice 2013.

Karłowicz M. W Tatrach. Pisma taternickie i zdjęcia fotograficzne, Kraków 1910.

Klemensiewicz Z., Zasady taternictwa, Lwów 1913.

Kłak Cz., Nowa książka o Pigoniu. Słowo autora, „Tematy i Konteksty” 2016, nr 6 (11).

Kołos A., Indianie wyobrażeni w polskim piśmiennictwie XIX wieku. Między paradygmatem romantycznym a pozytywistyczną ideą postępu, [w]: Od Syberii po Amerykę, Geografia wyobrażona polskich romantyków, „Poznańskie Studia Polonistyczne”, 2013.

Kościelski Z., Na wycieczce. Dwa obrazy z życia skautów polskich, Warszawa 1918.

Kościelski Z., Pamiętnik z wycieczki skautów wielkopolskich, Poznań 1916.

Lutosławski K., Jak prowadzić pracę skautową. Wskazówki dla instruktorów skautowych oraz program pracy skautowej, Kraków 1913.

Małkowski A., Scouting jako system wychowania młodzieży na podstawie dzieła Generała Baden-Powella, Lwów 1911.

Muszalski, E. Wielkie wycieczki harcersko-krajoznawcze: (obozy wędrowne), Warszawa 1922.

Piotrowska M., Antoniego Malczewskiego romantyczne widoki z wierzchołków gór, „Colloquia Litteraria” 2022, nr 2.

Piskurewicz J., Roman Pollak (1886–1972) i jego rola w rozwoju stosunków naukowych i kulturalnych polsko-włoskich, https://www.researchgate.net/publication/369601529_Roman_Pollak_1886-1972_-_nowe_spojrzenie_Konferencja_naukowa_w_50_rocznice_smierci_25-26_pazdziernika_2022_Poznan#fullTextFileContent

Pollak R., Wyprawa skautów śląskich przez Orawę i Tatry na Spisz, Lwów 1919.

Poraska M., Zaginiona w Alpach. Powieść z życia skautów dla młodzieży, Kijów 1916.

Poraska, M. Giewontowi rycerze. Fantastyczne przygody skauta, Kijów 1917.

Powidaj L., Polacy i Indianie, [w:] Publicystyka okresu pozytywizmu 1860–1900. Antologia, oprac. S. Fita, Warszawa 2002.

Przerwa-Tetmajer K. Bajeczny świat Tatr. Z ilustracyami, Warszawa, 1906.

Rabenda M., Wstęp, [w:] Roman Pollak – Giovanni Maver. Korespondencja (1925–1969), przekład listów z języka włoskiego J. Dimke-Kamola i A. Domaradzka, wstęp i oprac. komentarza M. Rabenda, red. nauk. B. Judkowiak, Poznań 2013.

Radzikowski S.E., Powstanie Chochołowskie w roku 1846, Lwów 1904.

Schreiber M., Piasecki E., Harce młodzieży polskiej na podstawie dzieła gen. R. Baden-Powella pt. „Scouting for boys”, Lwów 1912.

Stasiak L., Śpiący rycerze w Tatrach, Poznań, 1929.

Szenk J., Organizacja wycieczek krajoznawczych, Lwów 1914.

Szurman A., Prof. R. Pollak, założyciel skautingu, „Zeszyty historyczne” HPC A. Szurmana, Zszywka – Uzupełnienia, cz. I, 1991, maszynopis przechowywany w archiwum Kongresu Polaków w Republice Czeskiej w Czeskim Cieszynie.

Tripplin T., Wspomnienia z podróży po Danii, Norwegii, Anglii, Portugalii, Hiszpanii i Państwie Marokańskim, t. 1–2, Poznań 1844.

Tripplin T., Wycieczki po stokach galicyjskich i węgierskich Tatrów, cz. I, Warszawa 1856.

Uniwersytet Ziem zachodnich i tajne kursy uniwersyteckie 1939–1945. Pokłosie wspomnień, do druku przygotował J. Wikarjak, Poznań 1972.

Weintraub W., Norwid i Ameryka, „Studia Norwidiana” 1996, nr 14.

Witkiewicz S., Na przełęczy. Wrażenia i obrazy z Tatr, Warszawa 1891.

Zawiliński R., Z kresów polszczyzny. Wrażenia podróżnika, Kraków 1912.

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

Copyright (c) 2025 Agnieszka Czajkowska

Downloads

Download data is not yet available.