Keywords
discourse
politics in children’s and youth periodicals
Russian partition
years 1905–1906
How to Cite
Abstract
The aim of this article is to demonstrate the coexistence of institutional censorship and other restrictions derived from the pedagogical principles of editorial boards in children’s and youth periodicals of the second half of the nineteenth and the early twentieth century, using as an example the ways in which contemporary politics was presented in these publications. It also seeks to reconstruct the principles acknowledged by contemporary writers and pedagogues that determined what could be communicated to children and in what manner. The analysis focuses on the content of independent Warsaw periodicals for young readers from 1905 and 1906, when the easing of institutional censorship exposed the operation of another factor shaping the transmission of political content and revealed different approaches adopted
depending on the age of the intended readership and the editorial assumptions.
References
Chmielowski P., Czasopisma polskie dla młodego wieku, [w:] Encyklopedia wychowawcza, t. III, Warszawa 1885.
Frybes S., Reguły gry z cenzurą warszawską, [w:] Geografia literacka a historia literatury. Problemy życia literackiego w Królestwie Polskim drugiej połowy XIX wieku,cz. II, red. S. Frybes, Wrocław 1987.
Kolasa W.M., Kwiecień S., Rogoż M., Prasa dla dzieci i młodzieży 1824–1918, t. 3: Prasa młodzieżowa, Kraków 2018.
Kolasa W.M., Woźniakowski K., Rogoż M., Prasa dla dzieci i młodzieży 1824–1918, t. 1: Dzieje wydawnicze, Kraków 2018.
„Książka” 1901–1914.
Michalski S., Aniela Szycówna jako redaktorka „Mojego Pisemka”, [w:] tegoż, Działalność pedagogiczna Anieli Szycówny, Warszawa 1968.
„Moje Pisemko” 1902–1915.
Mortkowiczowa J., O postępowych czasopismach dla dzieci i młodzieży w latach 1909–1926, [w:] Rozprawy z historii literatury dla dzieci i młodzieży, red. K. Kuliczkowska, Wrocław 1958.
Nieć G., Wrona G., „Walka z lekturą zakazaną”. Bibliologiczne spojrzenie na dyskusje wokół książki „zakazanej” i jej wpływu na dzieci i młodzież w końcu XIX w. i na początku XX w., „Toruńskie Studia Bibliologiczne” 2013, nr 2 (11) .
„Poradnik dla Czytających Książki” 1901, nr 23.
„Przyjaciel Dzieci” 1861–1915.
Rogoż M., Woźniakowski K., Kwiecień S., Prasa dla dzieci i młodzieży 1824–1918, t. 2: Zawartość. Dodatki prasowe. Prasa religijna, Kraków 2018.
Satkowska Z., „My, dziewczęta XX wieku”. Prawa, obowiązki i dorosłość kobiety w powieści „Hela” Zofii Bukowieckiej, „Bibliotekarz Podlaski” 2022, t. 56, nr 3.
Tobera M., Cenzura czasopism w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XX wieku, „Przegląd Historyczny” 1989, nr 80/1.
Tobera M., Cenzura prasy w Cesarstwie Rosyjskim na przełomie XIX i XX w., [w:] Piśmiennictwo – systemy kontroli – obiegi alternatywne, t. 1, red. J. Kostecki, A. Brodzka, Warszawa 1992.
„Towarzysz Młodzieży” 1904–1906.
Waksmund R., Od literatury dla dzieci do literatury dziecięcej (tematy – gatunki – konteksty), Wrocław 2000.
„Wieczory Rodzinne” 1880–1914.
Woźniakowski K., „Okres jednak przejściowy jeszcze”: Warszawski „Przyjaciel Dzieci” podczas redakcji Władysława Ludwika Anczyca (lipiec 1865–marzec 1867), [w:] Poetyka losu i historii: profesorowi Tadeuszowi Budrewiczowi w sześćdziesiątą rocznicę urodzin, red. K. Gajda, R. Stachura-Lupa, K. Wądolny-Tatar, Kraków 2017.
Woźniakowski K., Pierwsze lata warszawskiego „Przyjaciela Dzieci”: w kręgu Fryderyka Henryka Lewestama i współpracowników (kwiecień 1861–czerwiec 1865), „Annales Universitatis Pedagogicae Cracoviensis. Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia” 2015 t. 13.
Woźniakowski K., Poligraf redaktorem: warszawski „Przyjaciel Dzieci” czasu redakcji Emila Skiwskiego (wrzesień 1890–czerwiec 1892), „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia” 2016, t. 14.
Woźniakowski K., Warszawski „Przyjaciel Dzieci” w epoce rozkwitu: redakcja Jana Kantego Gregorowicza (kwiecień 1867–wrzesień 1890), cz. 1: Charakterystyka ogólna: teksty literackie, „Rocznik Historii Prasy Polskiej” 2016, t. XIX, z. 1 (41).
Woźniakowski K., Warszawski „Przyjaciel Dzieci” w epoce rozkwitu: redakcja Jana Kantego Gregorowicza (kwiecień 1867–wrzesień 1890), cz. 2: W kręgu popularyzacji wiedzy. Oceny i podsumowanie kadencji, „Rocznik Historii Prasy Polskiej” 2016, t. XIX, z. 2 (42).
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
Copyright (c) 2025 Zofia Satkowska