Keywords
diaspora
aliyah
Israel
Poland
How to Cite
Abstract
This article discusses the history of the Polish diaspora in Israel, with a particular focus on the Jewish diaspora. The author presents the history and scale of Jewish immigration to Eretz Israel and outlines its various stages. The paper also addresses the adaptation challenges faced by Polish Jews in their New Homeland. Furthermore, it highlights the influence of Polish-Israeli diplomatic relations on the shaping of Polish culture in Israel.
References
AMSZ, z-6, w-99, t-1566. List Naczelnika Wydziału Krajów Bliskiego Wschodu MSZ R. Łocia do ministra spraw zagranicznych W. Rzymowskiego w sprawie powstania Komitetu Przyjaźni i Współpracy Żydostwa Palestyńskiego z Polską Demokratyczną. Komitet Przyjaźni Polska–Izrael powstał w maju 1948 roku.
AMSZ, z-20, w-71, t-924, Raport Poselstwa PRL w Tel Awiwie do MSZ w Warszawie, kwartał I i II 1959 roku.
AMSZ, z-23, w-11, t-107, Tajny wyciąg z raportu politycznego Konsulatu Generalnego PRL w Tel Awiwie za okres od 5 marca 1953 do 2 kwietnia 1953.
AMSZ, z-23, w-11, t-107, Tajny wyciąg z raportu politycznego Konsulatu Generalnego R.P. w Tel Awiwie za okres od 22 września 1951 do 13 stycznia 1952 roku, 2 lutego 1952 roku.
Arian A., Politics in Israel. The second generation, Washington 1985.
Bauer Y., Flight and Rescue: Brichah. The Organized Escape of the Jewish Survivors of Eastern Europe, 1944–1948, New York 1970.
Bensimon D., Errera E., Żydzi i Arabowie. Historia współczesnego Izraela, Warszawa 2000.
Berendt G., Grabski A., Między emigracją a trwaniem – Syjoniści i komuniści żydowscy w Polsce po Holocauście, Warszawa 2003.
Berendt G., Grabski A., Stankowski A., Studia z historii Żydów w Polsce po 1945 roku, Warszawa 2000.
Canin M., Przez ruiny i zgliszcza. Podróż po stu zgładzonych gminach żydowskich w Polsce, Warszawa 2019.
Ćwiakowska A., Nieobecni, Łódź 2004.
Dahlmann H.Ch., Antysemityzm w Polsce roku 1968, Warszawa 2018.
Dyduch J., Stosunki polsko-izraelskie. Próba analizy czynników kształtujących, [w:] Współcześni Żydzi – Polska diaspora. Wybrane zagadnienia, red. E. Waszkiewicz, Wrocław 2007.
Dyduch J. , Stosunki polsko-izraelskie w latach 1990–2009. Od normalizacji do strategicznego partnerstwa, Warszawa 2010.
Famulska-Ciesielska K., Polacy, Żydzi, Izraelczycy. Tożsamość w literaturze polskiej w Izraelu, Toruń 2008.
Famulska-Ciesielska K., Żurek S.J., Literatura polska w Izraelu, Kraków–Budapeszt 2012.
Friedler Y., Absorption – how it works?, „The Jerusalem Post” 13.04.1957.
Gar B., הארץ עליה קליטת במבחן הנעמוד גר ברוך,] Hannami bemiwchan klitat alija haArec, Czy podołaliśmy egzaminowi z absorpcji i emigracji do Izraela], „HaArec” 1 lutego 1957.
Gutman Y., היהודים בפולין אחרי מילחמת העולם השניה [HaJehudim bePolin achrei milchemet haolam hasznija – Żydzi w Polsce po drugiej wojnie światowej], Jerusalem 1985.
Haber L., Sroka Ł.T., Bez pożegnania. Dzieje Związku Krakowian w Izraelu, Kraków–Budapeszt–Syrakuzy 2023.
Instytut Polski w Tel Avivie, https://instytutpolski.pl/telaviv/pl [dostęp: 30.03.3025].
ISA, 130.02/2364/15. Protokoły z pierwszego posiedzenia izraelskich dyplomatów, 17–23 lipca 1950 roku.
Johnson P., Historia Żydów, Kraków 1993.
Juchniewicz M., Repatriacja ludności polskiej z ZSRR w latach 1955–1959, Warszawa 2000.
Kącka B., Stępka S., Repatriacja ludności polskiej z ZSRR 1955–1959. Wybór dokumentów, Warszawa 1994.
Kichelewski A., Ocalali. Żydzi polscy po Zagładzie, Warszawa 2021.
Klugman A., Polonica w Ziemi Świętej, Kraków 1994.
Konstytucja Izraela, red. K. Wojtyczek, Warszawa 2001.
Kossewska E., Ona jeszcze mówi po polsku, ale śmieje się po hebrajsku. Partyjna prasa polskojęzyczna i integracja kulturowa polskich Żydów w Izraelu (1948–1970), Warszawa 2015.
Koźmińska-Frejlak E., Po Zagładzie. Praktyki asymilacyjne ocalałych jako strategie zadomawiania się w Polsce (1944/1945–1950), Warszawa 2022.
Kwiek J., Marzec 1968 w Krakowie, Kraków 2008.
Latuch M., Repatriacja ludności polskiej w latach 1956–1960 na tle zewnętrznych ruchów wędrówkowych, Warszawa 1961.
Lewińska M., Analfabeci z wyższym wykształceniem, Kraków–Budapeszt 2016.
Löw R., Pod znakiem starych foliantów. Cztery szkice o sprawach żydowskich i książkowych, Kraków 1993.
Łazor J., Brama na Bliski Wschód. Polsko-Palestyńskie stosunki gospodarcze w okresie międzywojennym, Warszawa 2016.
Mendelsohn E., Zionism in Poland. The Formative Years, 1915–1926, New Haven 1981.
Patek A., Polscy uchodźcy wojenni w Palestynie w okresie wojny domowej arabsko-żydowskiej (listopad 1947 – maj 1948), „Perspektywy Kultury” 2020, t. 31, nr 4, s. 125–147.
Patek A., Polski cmentarz w Jafie. Z dziejów Polonii w Izraelu, Kraków 2016.
Patek A., Polski cmentarz w Jerozolimie. Polacy pochowani na cmentarzu katolickim na górze Syjon, Kraków 2009.
PolakPotrafi.pl, https://polakpotrafi.pl/projekt/izrael-polakami-stoi [dostęp: 30.03.2025].
Przewrocka-Aderet K., Polanim. Z Polski do Izraela, Wołowiec 2019.
Raina P., Czy Gomułka był antysemitą? Kulisy „Marca 1968”, Warszawa 2019.
Rostal E., Frontem do nowej aliji z Polski, „Nowiny Izraelskie” 6.07.1957.
Rostal E., Jak przyjmiemy olim z Polski, „Nowiny Izraelskie” 14.09.1956.
Rudnicki Sz., Silber M., Stosunki polsko-izraelskie (1945–1967). Wybór dokumentów, Warszawa 2009.
Rykała A., Przemiany społeczno-kulturalne mniejszości żydowskiej w Polsce po drugiej wojnie światowej, Łódź 2007.
Samet S., לשוב רוצים מפולין עולים,] Olim miPolin rocim laszuw, Emigranci chcą powrócić do Polski], „HaArec” 10 marca 1957.
Sidi E., Izrael oswojony, Warszawa 2013.
Silber M., Immigrants from Poland want to go back: The politics of return migration and nation building in 1950s Israel, „Journal of Israeli History” 2008, Vol. 27, Iss. 2.
Sroka Ł.T., Lili Haber. Drugie pokolenie po Holokauście w Izraelu. Narodziny nowego narodu, Kraków–Budapeszt–Syrakuzy 2024.
Sroka Ł.T., Brutin B., Polish Israeli Cooperation Experience. From Zionism to Israel, Kraków 2017.
Sroka Ł.T., Sroka M., Polskie korzenie Izraela. Wprowadzenie do tematu. Wybór źródeł, Kraków–Budapeszt 2015.
Stankowski A., Nowe spojrzenie na statystyki dotyczące emigracji Żydów z Polski po 1944 roku, [w:] G. Berendt, A. Grabski, A. Stankowski, Studia z historii Żydów w Polsce po 1945 roku, Warszawa 2000.
Stankowski A., Weiser P., Demograficzne skutki Holokaustu, [w:] Następstwa Zagłady Żydów, Polska 1944–2010, red. F. Tych, M. Adamczyk-Garbowska, Warszawa 2011.
Stola D., Kraj bez wyjścia? Migracje z Polski 1949–1989, Warszawa 2010.
Szaynok B., Polska-Izrael, 1948–1967, [w:] Brzemię Pamięci. Współczesne stosunki polsko-izraelskie, red. nauk. E. Kossewska, Warszawa 2009.
Szaynok B., Polska i Izrael w czasie rządów Gomułki 1956–1970, [w:] Między Październikiem a Grudniem. Polityka zagraniczna doby Gomułki, red. K. Ruchniewicz, B. Szaynok, J. Tyszkiewicz, Toruń 2005.
Szaynok B., Problematyka żydowska w polityce komunistów w latach 1949–1953, [w:] Nusech Pojln. Studia z dziejów kultury jidysz w powojennej Polsce, red. M. Ruta, Kraków–Budapeszt 2008.
Szaynok B., Z Historią i Moskwą w tle. Polska a Izrael 1944–1968, Warszawa 2007.
Trojański P., „Kontury” – Izraelskie Pismo Literackie, „Archiwum Emigracji. Studia – Szkice – Dokumenty” 2000, z. 3.
Węgrzyn E., Wyjeżdżamy! Wyjeżdżamy?! Alija gomułkowska 1956–1960, Kraków 2016.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
Copyright (c) 2025 Ewa Węgrzyn