Keywords
death
novel
The Jagiellons
red color
carmine color
Sigismund Augustus
Barbara Radziwiłł
How to Cite
Abstract
The article analyzes the symbolism of the color red in Renata Czarnecka’s novel The Queen in Carmine. The titular queen is Barbara Radziwiłł wna, the second wife of Sigismund Augustus, who is usually depicted in the text wearing a scarlet dress and with carmine lipstick on her lips. The author presents the significance of the red color in two fundamental meanings: as the color of love, but also of health, beauty, and passion, and as the color of death (blood, a sick body). Both meanings create an interesting key to interpreting the most famous love story of the Jagiellonian era.
References
Baliński M., Pisma historyczne, tom II. Pamiętniki o Królowej Barbarze, żonie Zygmunta Augusta, cz. 2, Warszawa 1843.
Besala J., Zygmunt August i jego żony, Studium historyczno-obyczajowe, Poznań 2015.
Best O. F., przy współpracy W. M. Schleidta, Historia pocałunku, przekład A. Kryczyńska, Warszawa 2003.
Biedrońska-Słota B., Molenda M., Ubiór jako znak przynależności do stanu, [w:] tychże, Kontusz. Z dziejów polskiego ubioru narodowego, Warszawa 2023.
Czarnecka R., Królowa w kolorze karminu, Kraków 2008.
Dziechcińska H., Ciało, strój, gest w czasach renesansu i baroku, Warszawa 1996.
Florkowa M., Tajemnice szlachetnych kamieni, Kraków 1993.
Januszek-Sieradzka A., Oczekiwanie na dziecko w rodzinie królewskiej w Polsce w XV i XVI wieku, „Wieki Stare i Nowe” 2023, t. 18 (23).
Januszek-Sieradzka A., Tajemnica śmierci Barbary Radziwiłłówny. Źródła i historiografia.
Januszek-Sieradzka A., Trzy żony Zygmunta Augusta. Bezdzietność ostatniego Jagiellona a Unia Polsko-Litewska w Lublinie w 1569 roku, [w:] Unia Lubelska i jej dziedzictwo, red. B. Lorens, S. Zabraniak, S. Nabywaniec, Rzeszów 2021.
Kostrzewa A., Łopatyńska H.M., Ziółkowska-Mówka M., Biały? Czarny? Czerwony? O symbolice kolorów, Toruń 2016.
Kowalski P., Kultura magiczna. Omen – przesąd – znaczenie, Warszawa 2007.
Krzywobłocka B., Krzywobłocka R., Tajemnice klejnotów, Warszawa 1983.
Letkiewicz E., Klejnoty królowej Barbary Radziwiłłówny, [w:] tejże, Klejnoty w Polsce: czasy ostatnich Jagiellonów i Wazów, Lublin 2006.
Listy króla Zygmunta Augusta do Radziwiłłów, oprac., wstęp, komentarze I. Kaniewska, Kraków 1999.
Marchwińska A., Pogrzeb Barbary Radziwiłłówny i odprawa jej królewskiego dworu (1551), „Studia Waweliana” 2007, tom XIII.
Molenda M., Barbara Radziwiłłówna, [w:] tejże, Splendide Vestitus. O znaczeniu ubiorów na królewskim dworze Jagiellonów w latach 1447–1572, Kraków 2012.
Molenda M., Barwy, emblematy, klejnoty oraz herby – ubiory jako nośnik treści symbolicznych, [w:] tejże, Splendide Vestitus. O znaczeniu ubiorów na królewskim dworze Jagiellonów w latach 1447–1572, Kraków 2012.
Molenda M., Ubiory królowej Barbary, [w:] Barbara. Królowa z klejnotów. Katalog wystawy czasowej Muzeum w Nieborowie i Arkadii 15.06 –30. 11. 2025, Muzeum w Nieborowie i Arkadii 2025.
Mrozowska A. B., Znaczenie szkarłatu i karmazynu w polskim ubiorze szlacheckim, [w:] Ubiory w Polsce, Warszawa 1994.
Orzechowska S., Kobiety i rośliny w folklorze polskim, Warszawa 2024.
Papieski R., „Pogrzeb królowej” Jarosława Iwaszkiewicza – opracowanie edytorskie, „Fabrica Litterarum” Polono-Italica 2020, nr 1 (2).
Pastoureau M., Red. The history of a color, translated by Jody Gladding, Princeton and Oxford 2017.
Roberts J., Powab jabłka. Fascynujące dzieje owoców i warzyw, przekł. M. Mazan, Warszawa 2004.
Roux J.-P., Krew. Mity, symbole, rzeczywistość, przekł. M. Perek, Kraków 1994.
Rusek I. E., Barbara’s body, przekł. E. Kiszycka, DAILĖ/ART 2025.
Rusek I. E., „Zygmunt August” Stanisława Wyspiańskiego. Rzecz o miłości i śmierci z Wilnem w tle, [w:] Wilno. Literacki portret miasta. Studia, redakcja J. Ławski, Białystok 2025.
Słownik stereotypów i symboli ludowych, t. II: Rośliny, Zeszyt 3, Kwiaty, red. J. Bartmiński, Lublin 2019.
Słownik stereotypów i symboli ludowych, t. II: Rośliny, Zeszyt 5, Drzewa owocowe i iglaste, red. J. Bartmiński, Lublin 2020.
Świerzowska A., Bursztyn, koral, gagat. Symbolika religijna i magiczna, Kraków 2003.
Świerzowska A., Perła w kulturze i religiach świata, Kraków 1999.
Turowska Z., Janusz Majewski. Film – kobieta jego życia, Warszawa 2017.
Turska K., Ubiór dworski w Polsce w dobie pierwszych Jagiellonów, Wrocław 1987.
Węgrowska K., Kamienie i klejnoty w języku, kulturze, sztuce, Warszawa–Zielona Góra 2012.
Węgrowska K., Od Gorgony do Kolberga. Świat koral/koralowców w polszczyźnie. Rzecz lit(h)olingwistyczno-kulturologiczna, Zielona Góra 2019.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Iwona E. Rusek