Abstract
This article offers a comparative analysis of two contemporary novels, Maranta by Birutė Jonuškaitė and Gorzko, gorzko by Joanna Bator, from a herstorical and memory-studies perspective. The interpretative category of the “figures of borderland women” is introduced and understood as characters functioning between linguistic, cultural, and historical orders, serving as carriers of collective memory. The analysis focuses on multigenerational female sagas in which the experience of the borderland (Polish-Lithuanian in Jonuškaitė’s novel and Polish-German-Czech in Bator’s) intertwines with inherited trauma, violence, and the process of reclaiming subjectivity.
References
Bator J., Gorzko, gorzko, Kraków 2020.
Domańska E., Mikrohistorie. Spotkania w międzyświatach, Poznań 2005.
Góra S., Z tajemnicą im do twarzy. O książce „Gorzko, gorzko” Joanny Bator, „Kultura Liberalna” 2021, nr 651, [online] https://kulturaliberalna.pl/2021/06/29/sylwia-gora-recenzja-joanna-bator-gorzko-gorzko [dostęp: 20.09.2025].
Iwasiów I., Rewindykacje. Kobieta czytająca dzisiaj, Warszawa 2002.
Jonuškaitė B., Maranta, tłum. A. Rembiałkowska, Sejny 2020.
Juchniewicz A., Z sagą jej do twarzy (Joanna Bator: „Gorzko, gorzko”), „ArtPapier” 2021, nr 4 (412), [online] https://artpapier.com/index.php?page=artykul&wydanie=411&artykul=8283 [dostęp: 15.08.2025].
Kowerko-Urbańczyk M., Tożsamościowa, memoratywna i herstoryczna perspektywa „Maranty” Birutė Jonuškaitė, [w:] Literackie Podlasie kobiet. Autorki, bohaterki, konteksty, red. K. Sawicka-Mierzyńska, M. Kochanowski, D. Zawadzka, Białystok 2019.
Nikitorowicz J., Pogranicze, tożsamość, edukacja międzykulturowa, Białystok 2001.
Oimionach.pl (portal internetowy), [online] https://oimionach.pl/ [dostęp: 08.09.2025].
Peluritytė-Tikuišienė A., Granica, wojna i miłość w prozie Birutė Jonuškaitė, „Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze” 2023, nr 12, [online] https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/21503/22167 [dostęp: 10.07.2025].
Świat czterech kobiet: Joanna Bator, „Gorzko, gorzko”, „Książka to okno na świat” (blog), 12 marca 2022, [online] http://ksiazkatooknonaswiat.blogspot.com/2022/03/swiat-czterech-kobiet-joanna-bator.html [dostęp: 20.09.2025].
Zatora A., Saga rodzinna w literaturze polskiej. Konwencja czy kontestacja?, Kraków 2015.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Teresa Radziewicz-Choińska

