Abstract
This article is devoted to the linguistic and literary image of Vilnius, as depicted in Mariusz Gadomski's collection of literary reportages, Kryminalne Wilno (Criminal Vilnius). The author presents the city as a space where tragic events take place, illustrating the biographies of victims and perpetrators and describing the reactions of bystanders. Vilnius is created from the perspective of three categories: places, people, and events. The story of dangerous Vilnius intertwines factual, literary, and artistic elements, allowing the reader, on the one hand, to deepen their knowledge of the city and, on the other, to distance themselves from the events described.
References
Barthes R., Światło obrazu. Uwagi o fotografii, przeł. J. Trznadel, Warszawa 1996.
Bujnicki T., Obraz Wilna w międzywojennej poezji wileńskiej, [w:] Wilno-Wileńszczyzna jako krajobraz i środowisko wielu kultur. Materiały I Międzynarodowej Konferencji Białystok 21-24 IX 1989 w czterech tomach, t. IV, red. E. Feliksiak, Białystok 1992.
Camus J.P., Do Czytelnika, [w:] Krwawy amfiteatr. Antologia francuskich historii tragicznych epoki renesansu i baroku, przeł. i oprac. B. Marczuk, wyd. 2 popr. i uzupeł., Kraków 2007.
Gadomski M., Kryminalne Wilno, Warszawa 2022.
Gadomski M., Kryminalne Wilno, https://lubimyczytac.pl/ksiazka/5040821/kryminalne-wilno [dostęp: 12.09.2025].
Grochola Szczepanek H., Obraz dawnego miasta we wspomnieniach mieszkańców wsi spiskich, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” 2024, t. LXXII.
Grzegorczykowa R., Jak rozumieć kreatywny charakter języka?, [w:] Kreowanie świata w tekstach, red. A.M. Lewicki, R. Tokarski, Lublin 1995.
Grzegorczykowa R., Co to jest językowy obraz świata i dlaczego warto go badać?, „Poradnik Językowy” 2015, z. 1.
Kokoszko M., Znaczenie języka w kreowaniu wizerunku miasta, „Scripta Neophilologica Posnaniensia” 2019, t. XIX.
Jedliński R., Reportaż w szkole średniej, „Dydaktyka Polonistyczna” 2019, nr 5(14).
Ławski J., Przemiany obrazu i znaczenia Wilna w twórczości Adama Mickiewicza, „Słupskie Prace Filologiczne. Seria Filologia Polska” 2005 z. 4.
Mariusz Gadomski, https://lubimyczytac.pl/autor/194109/mariusz-gadomski [dostęp: 12.09.2025].
Miasto, https://ade.niaiu.pl/archipediapl/miasto [dostęp: 04.12.2025].
Miller M., Reporterów sposób na życie, Warszawa 1982.
Pochroń N., Mariusz Gadomski: „Skoro kochamy Lwów, kochajmy go takim, jakim był naprawdę”, https://histmag.org/Mariusz-Gadomski-skoro-kochamy-Lwow-kochajmy-go-takim-jakim-byl-naprawde-22542 [dostęp: 14.09.2025].
Rembowska-Płuciennik M., Dlaczego warto wrócić do zmysłów? Wokół literaturoznawczych inspiracji antropologią zmysłów, [w:] Jaka antropologia literatury jest dzisiaj możliwa?, red. P. Czapliński, A. Legeżyńska, M. Telicki, Poznań 2010.
Rybicka E., Sensoryczna geografia literacka, [w:] tejże, Geopoetyka. Przestrzeń i miejsce we współczesnych teoriach i praktykach literackich, Kraków 2014.
Skorupska-Raczyńska E., Kierunki badań nad językową kreacją świata w tekście literackim – w poszukiwaniu złotego środka?, „Studia Językoznawcze” 2023, nr 22.
Skubalanka T., Językowa kreacja Jacka Soplicy (księdza Robaka), [w:] tejże, Mickiewicz, Słowacki, Norwid. Studia nad językiem i stylem, Lublin 1997.
Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, Warszawa 1995.
Stolzman M., Nigdy od ciebie miasto…. Dzieje kultury wileńskiej lat międzypowstaniowych (1832–1863), Olsztyn 1987.
Wielki słownik języka polskiego, red. P. Żmigrodzki, wsjp.pl [dostęp: 04.12.2025].
Żyrek-Horodyska E., Reportaż literacki wobec literatury. Korzenie i teorie, „Pamiętnik Literacki” 2017, z. 4.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Elżbieta A. Jurkowska ; Ewa Gorlewska

