Abstract
The article proposes a comparative reading of two Central European novels: Paweł Huelle’s Castorp (2004) and Juozas Šikšnelis’s Horizon of Events (Lithuanian orig. Įvykių horizontas, 2006; Polish trans. 2015), examining how each text constructs and deconstructs identity through the interrelated categories of memory and death. Against the backdrop of existing Polish scholarship – including Jerzy Jarzębski’s palimpsest metaphor, Dariusz Skórczewski’s postcolonial reading, and Anita Zabłocka-Trojnar’s intertextual approach – the author argues that none of these frameworks, taken in isolation, can account for the structural mechanism by which “the point of death” and “the point of memory” function as instruments of imperial politics in Central and Eastern European literature. Drawing on Michael Rothberg’s concept of multidirectional memory and Jacques Derrida’s hauntology, the article identifies a shared regional crisis of identity in which neither the fragile imprint nor the corrupted document can sustain a coherent narrative of selfhood.
References
Assmann A., Między historią a pamięcią. Antologia, red. nauk. i posł. M. Saryusz-Wolska, Warszawa 2019.
Cavanagh C., Postkolonialna Polska. Biała plama na mapie współczesnej teorii, „Teksty Drugie” 2003, nr 2/3.
Czapliński P., Wzniosłe tęsknoty. Nostalgie w prozie lat dziewięćdziesiątych, Kraków 2001.
Derrida J., Widma Marksa: stan długu, praca żałoby i nowa Międzynarodówka, przeł. T. Załuski, Warszawa 2016.
Gliński M., Pamiętanie o Widmie: perspektywa widmontologiczna w interpretacji i recepcji mickiewiczowskiego romantyzmu, „Maska” (Kraków) 2020, nr 1.
Gliński M., Romantyzm – widmowy czy wampiryczny? Paradygmat romantyczny jako temat współczesnej literatury na przykładzie "Wypiora" Grzegorza Uzdańskiego, „Ruch Literacki” 2023, nr 1 (376).
Gliński M., Widmontologia polskiego romantyzmu: interpretacja i recepcja. Rozprawa doktorska, Warszawa 2025.
Huelle P., Castorp, Kraków 2009.
Jameson F., Postmodernism: or, The Cultural Logic of Late Capitalism, Durham 1991.
Jarzębski J., Palimpsesty: miejsca pamięci w pisarstwie Stefana Chwina i Pawła Huellego, [w:] Różne głosy: prace ofiarowane Stanisławowi Balbusowi na jubileusz siedemdziesięciolecia, red. D. Wojda, M. Heydel, A. Hejmej, Kraków 2013.
Kékesi Z., Zombory M., Beyond Multidirectional Memory: Opening Pathways to Politics and Solidarity, „Memory Studies” 2024, Vol. 17, No. 2.
Momro J., Widmontologie nowoczesności. Genezy, Warszawa 2014.
Naruniec R., Wielokulturowy świat Gdańska i Wilna w literaturze: rola pamięci w mitologizacji rzeczywistości, „Kalba ir kontekstai” 2016, nr 7(1), t. 2.
Nowacki D., Paweł Huelle’s Troubles with Contemporaneity, „TRANSFER. Reception Studies” 2024, nr 9.
Parzych M., Źródło sukcesu czy niepowodzenia? O genologicznej heterogeniczności pisarstwa Pawła Huellego, „Studia Gdańskie” 2013, nr 33.
Rothberg M., Pamięć wielokierunkowa: pamiętanie Zagłady w epoce dekolonizacji, przeł. K. Bojarska, Warszawa 2015.
Rothberg M., Multidirectional Memory in Focus, „Observing Memories” 2019, nr 3.
Rybicka E., Pamięć i miasto. Palimpsest vs. pole walki, „Teksty Drugie” 2011, nr 5.
Skórczewski D., Dlaczego Paweł Huelle napisał „Castorpa”?, „Teksty Drugie” 2006, nr 3.
Sowa J., Fantomowe ciało króla. Peryferyjne zmagania z nowoczesną formą, Kraków 2011.
Šikšnelis J., Horyzont wydarzeń, przeł. J. Sienkiewicz, Białystok 2015.
Thompson E., A jednak kolonializm. Uwagi epistemologiczne, „Teksty Drugie” 2011, nr 6.
Uffelmann D., Postcolonial theory as post-colonial nationalism, [w:] Postcolonialism cross-examined: multidirectional perspectives on imperial and colonial pasts and the neocolonial present, red. M. Albrecht, London–New York 2020.
Weżgowiec B., Pisarz i miasto: Gdańsk w prozie Stefana Chwina, Kraków 2019.
Zabłocka-Trojnar A., Proza Pawła Huelle w perspektywie intertekstualnej. Dialog z Günterem Grassem, Bohumilem Hrabalem i Thomasem Mannem. Rozprawa doktorska, Kraków 2024.
Zug A., Przenikanie fabuł – prequel jako kreacyjne odtworzenie (wokół „Castorpa” Pawła Huellego), [w:] Literatura prze-pisana. Od Hamleta do slashu, red. A. Izdebska, D. Szajnert, Łódź 2015.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Łukasz Zabielski

