Nezinātniski priekšstati par poļu valodu Latgalē [pol. Nienaukowe poglądy na język polski w Łatgalii]
PDF (Latvian)

Słowa kluczowe

językoznawstwo ludowe
Łatgalczycy
postawa językowa
język polski

Jak cytować

Kļavinska, A. (2019). Nezinātniski priekšstati par poļu valodu Latgalē [pol. Nienaukowe poglądy na język polski w Łatgalii]. Bibliotekarz Podlaski. Ogólnopolskie Naukowe Pismo Bibliotekoznawcze I Bibliologiczne, 45(4), 193-210. https://doi.org/10.36770/bp.225

Abstrakt

Kolokacyjne „poglądy nienaukowe” w kontekście badań wszelkiego rodzaju wydają się mieć tylko negatywną konotację, tj. są to zestawy poglądów pozbawionych podstaw naukowych. Z drugiej strony, kolokacyjne „poglądy nienaukowe” związane są z nowoczesną lingwistyką, a właściwie jej nurtem zwanym językoznawstwem ludowym.

Celem artykułu jest analiza poglądu Łatgalczyków (niespecjalistów) na język polski, jego istotę i status w dawnych i współczesnych czasach. Podstawę badań stanowią łotewskie teksty ludowe, Modern Latgalian Text Corpus (MuLa), a także wywiady z mieszkańcami Łatgalii. Korzystając z ustaleń teoretycznych i metodologii językoznawstwa ludowego, w powyższych źródłach określono: 1) Jakie poglądy na istotę i status języka polskiego wyrażone są w folklorze, łacińskich tekstach pisanych oraz w wywiadach z niespecjalistami (nie-lingwiści). 2) Jaki stosunek do języka polskiego wyrażają różne teksty w języku łotewskim? W procesie badawczym odkryliśmy, że teksty folkloru, fikcji i dziennikarstwa opiniotwórczego, a także wywiady, świadczą o długotrwałej obecności języka polskiego na terytorium Łatgalii. Kontakt z językiem polskim miał miejsce i nadal występuje w makrośrodowisku (Kościół katolicki, edukacja, wydarzenia publiczne, towarzystwa kultury polskiej), a także w mikrośrodowisku (komunikacja z sąsiadami, krewnymi polskiego pochodzenia). W tekstach folklorystycznych, które odzwierciedlają starszą warstwę językowej świadomości, poglądy na język polski ukazują wyraźny podział według linii „my – oni” (nierówność społeczna, prestiż języka polskiego). Łatgalska fikcja bardziej wyraźnie odsłania kontekst historyczny: dla „łacinników” znajomość języka polskiego oznacza: a) możliwość otrzymania wykształcenia, „oderwania się” od klasy chłopskiej; b) groźbę utraty tożsamości.

Teksty dziennikarstwa opiniotwórczego i wywiady ujawniają obsza- ry funkcjonalne języka polskiego we współczesnych czasach, a także trend jego „zanikania”. Opis języka obejmuje porównanie z innymi znanymi (głównie słowiańskimi) językami, a także wyrażanie pozytyw- nych, negatywnych i neutralnych postaw językowych. 

https://doi.org/10.36770/bp.225
PDF (Latvian)

Bibliografia

Avoti / Sources:

MuLa – Mūsdienu latgaliešu tekstu korpuss. Rēzeknes Augstskola, 2013.

Pieejams: http://hipilatlit.ru.lv/lv/products/mula_info.html [01.08.2019]

LF – Latgaļu folklora. 1 : tautas jūki, meikles, parunas = The Latgalian Folklore = Die Latgalische Folklore. red.Trūps J.,; Latgaļu pētnīceibas institūts. München: Latgaļu izdevnīceiba, 1968, lpp.589.

LFK – Latvijas Universitātes Literatūras, folkloras un mākslas institūta

Latviešu folkloras krātuves materiāli. Pieejams: http://garamantas.lv/ [14.05.2019]

LTDz – Latviešu tautas dziesmas = Chansons populaires lettonnes. red. Švābe A., Straubergs K., Hauzenberga-Šturma E., Kopenhāgena: Imanta, 1952-1956,t. 12. Pieejams: http://latviandainas.lib.virginia.edu [14.05.2018]

Bibliografia:

Latvijas Republikas Centrālās statistikas pārvaldes statistikas datubāze. CSP. 2019. Pieejams: http://www.csb.gov.lv/dati/statistikas-datubazes-28270.html [10.03.2019]

Jēkabsons Ē., Poļi Latvijā: [vēsture, kultūra, izglītība, sabiedriskās organizācijas]. Mazākumtautības Latvijā : vēsture un tagadne. (sast.) Dribins D., Rīga: [LU Filozofijas un socioloģijas inst.], 2007, lpp. 162.-189.

Kļavinska A., Etnonīma pūli / poļaki semantika latgaliešu folklorā. Baltu filoloģija: baltu valodniecības žurnāls. Rīga: LU Akadēmiskais apg., 2012, t. XXI, (1) laid. lpp. 37–48.

Kļavinska A., Poļaki. Latgales lingvoteritoriālā vārdnīca: 2 sējumos = Лингвотерриториальный словарь Латгалии: в 2 томах = Latgolyslingvoteritorialuovuordineica: 2 siejumūs = Lingvoterritorialdictionaryof Latgale: 2 volumes. red. Šuplinska I., Rēzekne: Rēzeknes Augstskola, 2012, t. 2., lpp. 570-572.

Kļavinska A., Lingvonīmi latgaliešu folklorā. Valoda – 2014. Valoda dažādu kultūrukontekstā: zinātnisko rakstu krājums. Daugavpils: DU Akadēmiskais apgāds “Saule”, 2014, nr 24, lpp. 324–333.

Kļavinska A., The Codes of Variuos Languages in the Texts of Latgalian Folk Songs. ,,Acta Humanitarica Universitatis Saulensis” 2015, t.21, lpp. 270-277.

Pieejams: http://www.su.lt/images/leidiniai/Acta/Acta_21/21_Klavinska.pdf [14.06.2019]

Kuņicka K., InternaldifferentiationofthePolishlanguagespokenin Latgale: fromanidiolect to thedialect. Komparatīvistikas almanahs. Cilvēks valodā: etnolingvistika, lingvistiskā pasaules aina. Daugavpils: Daugavpils Universitātes Akadēmiskais apgāds „Saule”, 2014, nr 4 (33), lpp. 128–141.

Kuņicka K., Latgales poļu valoda kā poļu valodas periferiālais dialekts: paaudžu atšķirību aspekts: promocijas darbs. Daugavpils Universitāte. [Humanitāro un sociālo zinātņu institūts]. Daugavpils, 2016, lpp.193. Pieejams: https://du.lv/wp-content/uploads/2017/01/Kunicka_promocijas_darbs_SAVE.pdf [04.07.2019].

Lazdiņa S., “A kuo tu vari izskaidruotvolūdu?” Folklingvistika jeb nevalodnieku devums valodniecībā. Baltu filoloģija: baltu valodniecības žurnāls. Rīga: LU Akadēmiskais apg., 2014, t. XXIII, (2) laid. lpp. 51-74.

Valodas Austrumlatvijā: pētījuma dati un rezultāti = Languagesin Eastern Latvia: dataandresultsofsurvey: Via Latgalica humanitāro zinātņu žurnāla pielikums = Supplement to JournaloftheHumanities. red. Šuplinska I., Lazdiņa S., Rēzekne: Rēzeknes augstskola, 2009, lpp. 466.

Maldups A., Apriņķu un pagastu apraksti. Rīga: [Valsts statistiskā pārvalde], 1937, lpp. 592.

Miņins A., Latgale un latgalieši: mīts un vēsturiskā realitāte: [par latgaliešu etniskās identitātes veidošanos: referāts 3.starptautiskajā latgalistikaskonf. „VolūduekologejaBaļtejis jiurysregionā: regionalu osvolūdys globalizacejis laikūs” Greifsvaldē (Vācija)]. Via Latgalica Latgalistikys kongresu materiali, Nr.3: Volūduekologeja Baļtejis jiurysregionā: regionalu osvolū dysglobalizacejis laikūs, 2011, lpp. 175.-197.

http://dom.lndb.lv/data/obj/318740.html

Preston R. D., Methodsin (applied) folklinguistics. Gettingintothemindsofthefolk. Applied Folk Linguistics: AILAReview. Ed. A. Wilton, M. Stegu. Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins PublishingCo, 2011, t. 24, lpp. 15–39.

Zeile P., Latgales kultūras vēsture: no akmens laikmeta līdz mūsdienām. Rēzekne: Latgales Kultūras centra izdevniecība, 2006, lpp. 746.

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Pobrania

Download data is not yet available.