Legendy przebudzone w obrazkach. Dawne baśnie i wierzenia Podlasia we współczesnym polskim komiksie
PDF

Słowa kluczowe

Komiks
Podlasie
wierzenia
kultura popularna
mitologia bałtyjska
mitologia słowiańska

Jak cytować

Kochanowski, M. (2019). Legendy przebudzone w obrazkach. Dawne baśnie i wierzenia Podlasia we współczesnym polskim komiksie. Bibliotekarz Podlaski. Ogólnopolskie Naukowe Pismo Bibliotekoznawcze I Bibliologiczne, 45(4), 333-351. https://doi.org/10.36770/bp.233

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest funkcjonowaniu legend jaćwieskich oraz postaci demonicznych pogranicza polsko-białoruskiego i polsko-litewskiego na Podlasiu w fabułach współczesnych komiksów, powieści graficznych uznanych autorów: Karola Kalinowskiego i Adama Święckiego. Analizowane komiksy mają różną wartość artystyczną, ale łączy je to, iż ich historie ulokowane są na Podlasiu, a występujące w nich motywy z kultury słowiańskiej cechuje synkretyzm. Na przykładzie komiksowej twórczości dwóch autorów zaprezentowano sposoby przywołań starych podań właściwych dla Podlasia we współczesnej kulturze popularnej. Zademonstrowano także znaczenie sztuki komiksu jako istotnego nośnika przekazu różnych tradycji, które w sposób prosty i bezpośredni trafiają do współczesnych odbiorców, a w niektórych przypadkach zachowują wierność wielokulturowej, obfitej w różne wierzenia lokalności, pozwalając czytelnikowi na zaznajomienie się i zrozumienie tej części ważnej dla regionu tradycji. 

https://doi.org/10.36770/bp.233
PDF

Bibliografia

Aymé M., Rusałka, przeł. W. Błońska, Kraków 1981.

Baranowski B., Specyfika dawnych wierzeń demonologicznych pogranicza polsko-białorusko-litewskiego, [w:] Słowianie w dziejach Europy. Studia historyczne ku uczczeniu 75 rocznicy urodzin i 50-lecia pracy naukowej profesora Henryka Łowmiańskiego, red. J. Ochmański, Poznań 1974.

Baranowski B., W kręgu upiorów i wilkołaków, Łódź 1981.

Białuński G., Studia z dziejów plemion pruskich i jaćwieskich, Olsztyn 1999.

Brückner A., Mitologia słowiańska i polska, oprac. S. Urbańczyk, Warszawa 1985.

Brückner A., Starożytna Litwa. Ludy i bogi, Olsztyn 1979.

Bystroń J.S., Słowiańskie obrzędy rodzinne, Kraków 1915.

Cassirer E., Esej o człowieku. Wstęp do filozofii kultury, przeł. A. Staniewska, Warszawa 1977, s. 177.

Duncan R., Smith M.J., The Power of Comics. History, Form and Culture, New York 2009.

Ellis P.B., Druidzi, przeł. P. Stelmaszczyk, Warszawa 1998.

Gajewska G., Teksty kultury popularnej w badaniach humanistycznych, [w]: Tropy literatury i kultury popularnej, red. S. Buryła, L. Gąsowska, D. Ossowska. Garrett G., Holy Superheroes, Colorado Springs 2005.

Gieysztor A., Mitologia Słowian, Warszawa 2006.

Gieysztor A., Sprawca piorunów w mitologii słowiańskiej, [w:] Ars Historica. Prace dedykowane Gerardowi Labudzie, Poznań 1976.

Giraudoux J., Ondyna, [w:] tegoż, Teatr, przeł. H. Rostworowski, Warszawa 1957.

Glinka G.A., Kajsarow A.S., Dawna religia Słowian. Mitologia słowiańska i ruska, przeł. I. Tsanev, Sandomierz 2011.

Greimas A.J., O Bogach i ludziach. Studia o mitologii litewskiej, przeł. B. Marszalik, Kęty 2007.

Gujda P., Dziewanna – słowiańska bogini lasów https://histmag.org/Dziewanna-slowianska-bogini-lasow-14290 [dostęp online 19.02.2019].

Kalinowski K., Łauma, Warszawa 2016.

Kamiński A., Jaćwież: terytorium, ludność, stosunki gospodarcze i społeczne, Łódź 1954.

Kosman M., Litwa pierwotna. Mity, legendy, fakty, Warszawa 1989.

Kowalik A., Kosmologia dawnych Słowian. Prologomena do teologii politycznej dawnych Słowian, Kraków 2004.

Kowalski P., Zwierzoczłekoupiory, wampiry i inne bestie, Kraków 2000.

Kraszewski J.I., Anafielas. Pieśń z podań Litwy. Pieśń pierwsza, Witolorauda, Wilno 1840.

Kraszewski J.I., Pieśń druga, Mindows, Wilno 1843.

Kraszewski J.I., Pieśń trzecia i ostatnia, Witoldowe boje, Wilno 1845.

Legendy i podania Polskie, red. M. Orłoń, J. Tyszkiewicz, Warszawa 1986.

Lewis A.D., American Comics, Literary Theory, and Religion. The Superhero Afterlife, New York 2014.

Ługowska J., Ludowa bajka magiczna jako tworzywo literatury, Wrocław 1981.

Maciejak A., Postać diabła w tradycyjnych wierzeniach ludu białoruskiego, „Euhemer – Przegląd Religioznawczy” 1973, nr 4.

Mieletinski E., Poetyka mitu, przeł. J. Dancygier, Warszawa 1981.

Miłosz O., Baśnie i legendy litewskie, przeł. K. Wakar, Olsztyn 1985.

Nalepa J., Jaćwięgowie. Nazwa i lokalizacja, Białystok 1964.

Nalepa J., W sprawie siedzib Jaćwięgów, „Rocznik Białostocki XIV” 1981.

Okulicz-Kozaryn Ł., Dzieje Prusów, Wrocław 1997.

Okulicz-Kozaryn Ł., Życie codzienne Prusów i Jaćwięgów w wiekach średnich (IX-XIII w.),Warszawa 1983.

Orcutt D., Comics and Religion: Theoretical Connections, [w:] Graven Images. Religion in Comic Books and Graphic Novel, red. A.D. Lewis, Ch.H., Kraemer, New York 2010.

Pełka L.J., Polska demonologia ludowa, Warszawa 1987.

Piggott S., Druidzi, przeł. J. Tyczyńska, J. Prokopiuk, Warszawa 2000.

Podgórscy A.,B., Wielka Księga Demonów Polskich. Leksykon i antologia demonologii ludowej, Katowice 2005.

Powierski J., Rola Jaćwieży w walce ludów bałtyjskich z agresją krzyżacką, „Rocznik Białostocki” 14, 1981.

Propp W., Nie tylko bajka, przeł. D. Ulicka, Warszawa 2000.

Radziukinas J., Czary w powiecie sejneńskim, „Tygodnik Ilustrowany” 1871, nr 111.

Reynolds R., Super Heroes: A Modern Mythology, Jackson, University Press of Mississippi 1992.

Ronald E., Present Gods, Absent Believers in „Sandman”, [w]: Graven Images. Religion in Comic Books and Graphic Novel, red. A.D. Lewis, Ch.H., Kraemer, New York 2010.

Rudolf E., Obecność słowiańskiego folkloru we współczesnej polskiej literaturze fantastycznej, [w:] Inspiracje ludowe w literaturach słowiańskich XI-XXI wieku, red. I. Rzepnikowska, Toruń 2009.

Rudolf E., Świat istot fantastycznych we współczesnej literaturze popularnej, Wałbrzych 2001.

Sienkiewicz J., Wasila J., Demonologia pogranicza kultur w Polsce północno-wschodniej, Białystok 2010.

Strzelczyk J., Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian, Poznań 2007.

Strzelczyk J., Jaćwięgowie, [w:] tegoż, Zapomniane narody Europy, Wrocław 2006.

Suchocki J., Mitologia bałtyjska, Warszawa 1991.

Szyłak J., Poetyka komiksu. Warstwa ikoniczna i językowa, Gdańsk 2000.

Święcki A., Przebudzone legendy – Akt I - Dziewanna, Szczecin 2003.

Święcki A., Przebudzone legendy – Akt II – Lewiatom, Szczecin 2006.

Święcki A., Przebudzone legendy – Akt III - Szeptucha, Szczecin 2008.

Tuszyńska A., Narracja w powieści graficznej, Warszawa 2016.

Zajączkowski S., O nazwach ludów Jadźwingów, „Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu” 1953, t. 18, z. (nry) 1-4.

Zubiński T., Mitologia bałtyjska, Sandomierz 2014.

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Pobrania

Download data is not yet available.